skip to Main Content

Is mantelzorg nog wel van deze tijd?

Bijna een halve eeuw geleden is de term mantelzorg (1972) voor het eerst gebruikt door prof. dr. Johannes Hattinga-Verschure. Vanuit de gedachte dat mensen te veel leunden op de verzorgingsstaat, wilde hij mensen terugbrengen tot hun eigen aandeel en verantwoordelijkheid in de zorg. Toen zag de wereld er echt anders uit. Dat brengt ons op de vraag: Is mantelzorg nog wel van deze tijd?

Het is dus 49 jaar geleden dat deze oplossing door iemand bedacht is om de vergrijzing en de hoge zorgkosten te organiseren. Maar dat is lang geleden. Het was het jaar van de Vietnam-oorlog en van Bloody Sunday. Het was het jaar dat Kees Verkerk en Ard Schenk goud wonnen. Dat zijn lang vervlogen tijden.

De wereld van toen is niet meer vergelijkbaar met de wereld van nu. We zijn nu twee generaties verder en we hebben te maken met een hele andere dagelijkse realiteit dan onze (groot)ouders. Zo is de rol van de vrouw duidelijk veranderd. Niet langer ligt de focus alleen op het gezin en het huishouden, maar werden vrouwen sterk gestimuleerd om buitenshuis te gaan werken om zodoende bij te dragen aan onze economie. De laatste tijd horen we vaker geluiden dat vrouwen nog meer en langer moeten werken vanwege de druk op de arbeidsmarkt. Dat veel vrouwen parttime zijn gaan werken vanwege de zwaarte van de zorg voor dierbaren wordt hier vaak vergeten.

Maar ook de gezinsopbouw is in deze periode veranderd. Onze ouders kwamen nog uit grote gezinnen en konden de zorg voor hun ouders met elkaar delen. Dat is nu niet meer zo. Kleinere gezinnen betekent minder mantelzorgers. Meer vergrijzing, Langer Thuis en de sluiting van verzorgingshuizen betekent meer en intensievere zorgvragen in de thuissituatie. Deze combinatie zorgt ervoor dat er zwaardere zorg op minder schouders terecht komt.

Ook lijkt de inzet van mantelzorg steeds vaker als niet vrijwillig of vrijblijvend ervaren te worden. Bij een zorgvraag wordt er vanuit de formele zorg nu steevast de vraag gesteld wat de mantelzorger kan doen. Er wordt vanuit organisaties en instellingen een structureel beroep gedaan op mantelzorgers om de professionele zorg en ondersteuning te ontlasten. Mede hierdoor worden bezuinigingen opgevangen en/of zorgkosten beperkt.

Inmiddels is duidelijk dat het aandeel van de informele zorg (mantelzorg) een onmisbare schakel is in het Nederlandse zorgsysteem. De economische waarde van mantelzorg is nu 22 miljard euro per jaar. Als de taken van de mantelzorgers door de formele zorg overgenomen moeten worden, dan praten we over een waarde van 32 tot 44 miljard euro per jaar.

Al deze bovenstaande ontwikkelingen maken dat wij tot de conclusie komen dat de oorspronkelijke uitgangspunten van mantelzorg niet meer van deze tijd zijn. Mantelzorg is als informele zorg een vast onderdeel geworden in de Nederlandse zorgketen. Dit vraagt om een andere invulling van het zorgsysteem waarbij de informele zorg duidelijk wordt gepositioneerd in verantwoordelijkheden, compensatie en rechten.

Marjolijn-Margreet

Margreet van der Voort en Marjolijn Bruurs zitten niet alleen met elkaar in het bestuur van Mantelzorgelijk maar zij delen ook heel veel dezelfde ideeën over alles wat te maken heeft met ouderen- en mantelzorg. Als zij in de media iets tegenkomen dat hen verheugt, verbaast of shockeert gaan ze samen op onderzoek uit. De één stapt op de bron af, de ander doet het inhoudelijk speurwerk en dan.... komen er dit soort columns uit. Vanaf nu zul je meer van dit schrijversduo tegenkomen op Mantelzorgelijk.nl

Dit bericht heeft 1 reactie

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X