Instrumenteel denken over mantelzorgers; een doodlopende weg.

Het zorgsysteem is onuitputtelijk in zijn ideologische legitimering om mantelzorg als oplossing te promoten. Mantelzorgers worden verleid, gedwongen, geduwd tot ‘meer doen’. Het maatschappelijk vraagstuk van de financiële houdbaarheid van de zorg of de arbeidstekorten in de zorg, worden met dwingende taal en emotionele chantage op de schouders van mantelzorgers gelegd.
Mantelzorgers moeten meer doen, thuis en in het verpleeghuis. Mantelzorgen was al geen vrije keuze, nu wordt het als plicht opgelegd door directies van verpleeghuizen die hun rooster niet rond krijgen.

Het meer doen gaat niet langer over wandelen of koken in het verpleeghuis maar ook over hulp bij de persoonlijke verzorging en toiletgang, het aanleggen van een katheter of verschonen van luiers. Onderzocht wordt of het juridisch houdbaar is en hoe organisaties zich kunnen indekken tegen de risico’s van het overdragen van verpleegkundige handelingen aan mantelzorgers.

Er wordt gesproken over veerkracht, ‘we moeten de veerkracht van mantelzorgers ondersteunen en versterken.’  Mantelzorgers worden overeind gehouden met coaching, begeleiding, mindfulness en training in grenzen stellen (sic).
Het advies voor overbelaste mantelzorgers luidt steevast om goed aan zichzelf te denken en tijd voor zichzelf te nemen. Lekker even naar de film of een dagje naar de sauna. Op gemeentelijk niveau is er het mantelzorgcompliment in de vorm van een cadeaubon of verwendag. Een anoniem en institutioneel bedankje.
Maar waarvoor? Omdat je het zo goed doet? En wat is ‘goed’ in deze context? En kan je het dan ook ‘niet goed’ doen?
‘Behoefte aan tijd voor mezelf’. Ik tast in het duister over de precieze betekenis van tijd voor mezelf. De wens om ‘tijd voor mezelf’ te hebben betekent niet alleen een verlangen om de tijd onafgebroken te ervaren, maar ook de wens om de tijd voor mijzelf te kunnen aanwenden. Mijn tijd is versnipperd, op mij kan elk moment een beroep gedaan worden.

Banale voorbeelden worden benut om ‘meer doen’ te beschrijven: “de partner zou ook de ogen kunnen druppelen, de professional maakt het bed op, de mantelzorger komt stofzuigen, de was doen of helpen bij de kerstviering”. Het is een greep uit de voorbeelden van de afgelopen weken.
Ik wil een realistischer beeld van de intensiteit van mantelzorg. De intensiteit wordt veroorzaakt door de verantwoordelijkheid voor een heel mensenleven en zijn huishouden.
Wij houden met kinderen en kleinkinderen en 2 dames van Saar aan Huis mijn vader ‘zelfstandig thuis’ door hem dagelijks uit bed te halen, zijn bed te verschonen, boodschappen doen, maaltijden verzorgen, met hem op stap te gaan, zijn was te doen, zijn ontlasting op te ruimen omdat hij incontinent is. Poepgesprekjes zijn een vast onderwerp in de familie-app.
Alles wat een mens is zijn leven nodig heeft, variërend van fysiotherapie, kapper, huisarts, emotionele steun omdat hij zijn vrouw mist, wordt door ons begeleid en georganiseerd, elke dag weer. We runnen een zorgbedrijf aan huis.

Maar de intensiteit wordt ook veroorzaakt door de ervaring van verlies en rouw, verdriet over je partner die verandert, de gek-makende wederzijdse afhankelijkheid die ontstaat, dromen en ambities die je moet bijstellen, een ingrijpend verlies aan privacy als zorg in en rondom huis wordt georganiseerd.
De zorgsituatie dwingt de meeste mantelzorgers tot het herschrijven van hun verhaal over het eigen leven.

Wanneer we kunnen afstappen van instrumenteel denken over ‘de inzet’ van mantelzorgers, ontstaat ruimte voor een ander eerlijker gesprek. Wanneer we erkennen dat mantelzorgers alles al doen, ontstaat ruimte voor het zoeken naar oplossingen die echt werken, ook voor zorgorganisaties. Stop met ‘familie betrekken’, de familie is betrokken en zorg dat je betrokken raakt bij de familie.
Verleiding of dwang….. het is een doodlopende weg.

Avatar foto

Anke van Beckhoven
Intensieve mantelzorger voor partner en vader.
Nieuwsgierig en verwonderd over hoe we zorg en ondersteuning geregeld hebben in Nederland.

Dit bericht heeft 1 reactie

  1. Beste Anke, jouw verhaal is voor mij zo herkenbaar. Vanaf 2012 ben ik mantelzorger voor mijn echtgenoot. Mijn eigen leven staat sindsdien op “hold”. Ik ben 24/7 oproepbaar, klaar om te zorgen. Naast de zorgtaken ben ik mijn partner kwijt, niet omdat hij dement is maar omdat hij niet meer voor zichzelf kan zorgen. Wij, mantelzorgers, werken zonder CAO, zonder salaris en overige arbeidsvoorwaarden. Geen enkele professionele zorgmedewerkers zou onder deze voorwaarden zijn of haar werk willen doen. Vakantie heb ik sedert 2016 niet gehad.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top