Geen aanwijsbare pleger van ouderenmishandeling, wel twee slachtoffers

In gezinssituaties waar je dreigende of daadwerkelijke ontspoorde mantelzorg signaleert, zie je vaak twee slachtoffers. En wat zie je in dit type zorgsituaties vaak een enorm groot loyaliteitsconflict bij een van de twee. Dit laat zich in verschillende vormen zien. Als hulpverlener zal je hier terdege rekening mee moeten houden.

Ik heb een bejaarde, fysiek gehandicapte bedlegerige man verpleegd, die naar verwachting binnen een jaar zou komen te overlijden. Hij commandeerde zijn eveneens bejaarde vrouw de hele dag door, om het hem in alles naar de zin te maken. Zijn zeer emotioneel afhankelijke vrouw ging hierin mee … Deze bedlegerige man kon nadat hij een dag veel bezoek had gekregen, tevreden in slaap vallen!

Maar ik begreep tijdens de verpleegmomenten bij dit echtpaar in huis al snel het verdriet van zijn echtgenote; dat zij abnormaal sterk worstelde met haar gevoelens van loyaliteit. Niet alleen naar haar man toe, maar ook naar haar drie kinderen die zij tegen hun altijd commanderende vader beschermde. Waarom eigenlijk? Waarom zouden hun kinderen niet mogen weten hoe het hun zieke vader dag-in-dag-uit lukte om hun moeder als ‘sloof’ én als ‘voetveeg’ te gebruiken.

Feitelijk “mis-behandelde” de bedlegerig zieke man zijn vrouw. Het woord misbehandelen gebruikte een hulpverlener in België. Deze vrouw zei mij iets te vaak: “Ik moet wel, dit is mijn lot.” Ik heb aanvankelijk geworsteld met een ethische vraag aan mezelf: “Wie mishandelt hier nou wie?” Wie ga ik nu eerst het meest intensief begeleiden?

Deze ouderenzorgsituatie stond zo enorm haaks op wat ik in mijn privésituatie heb meegemaakt. Mijn vader is ongeveer vijftien jaar geleden, na een drie jaar zwaar belastende thuisverpleging, heel rustig en vredig, maar vooral heel lief in zijn eigen bed overleden. Van het bullebak-gedrag van deze bejaarde man in bed gingen mijn haren telkens weer overeind staan!

Ik heb toen een paar dagen extra zorgtijd onder een andere noemer geïndiceerd. Dit is gewoon creatief boekhouden, zei ik tegen mijn zorgcollega’s. Oké, ik wist wel dat ik geen maatschappelijk werker was, maar ik voelde dat ik deze bejaarde mishandelde vrouw het beste zélf naar een oplossing toe zou kunnen begeleiden. Op basis van een goed opgebouwd wederzijds vertrouwen.

Elke ochtend ná het verplegen van de bejaarde man, met tussen het wassen en aankleden door een rustig gesprek met hem, kreeg hij van mij zijn kop koffie aangereikt. Ik zei dan, dat ik met zijn vrouw in de woonkamer ging koffiedrinken, omdat ik even uit moest zweten en uit moest rusten. Dit begreep hij. Zowaar! De bejaarde vrouw kon op deze kostbare momenten, met mij samen aan de koffie haar verhaal doen, en soms flink bij mij uithuilen.

Na ongeveer een maand kreeg ik van deze vrouw toestemming om haar oudste dochter te bellen om te vragen of zij bereid zou zijn om haar moeder in de zorg voor haar vader meer te gaan ondersteunen, samen met haar broer en zus. Deze dochter schrok van mijn uitleg en wilde al direct naar haar moeder toekomen. Gelukkig! Ik heb dit gezin nog een paar weken extra psychosociaal begeleid. Vervolgens heb ik met toestemming van het echtpaar een maatschappelijk werker mogen introduceren.

Omdat het met de bejaarde ernstig zieke man ineens vrij snel bergafwaarts ging. En ik met mijn zorgcollega’s meer moest gaan focussen op de lichamelijke verzorging van hem en het toedienen van meer medicatie. Wij gingen deze man op een gegeven moment viermaal in een etmaal helpen. Ongeveer anderhalve maand voor zijn overlijden is de man door deze maatschappelijk werker naar een Hospice begeleid, in de buurt van zijn boerderij waar hij geboren en getogen was. Af en toe is hij nog door zijn zoon een middag naar zijn huis gehaald. Deze bejaarde man is in het bijzijn van zijn vrouw en drie kinderen overleden.

Hetty Termeer (1953) is oud-wijkverpleegkundige en oud-docent gespecialiseerd in ouderenzorg; vooral vaardig in de omgang met mensen met de ziekte dementie en/of pijn door mishandeling.

Zij schreef al jaren binnen de ‘veilige muren’ van een grote thuiszorgorganisatie in de Betuwe. Vanaf 2019, richting haar pensionering, is Hetty auteur.   

In haar boek Ouderenmishandeling komt in de beste families voor vertelt zij autobiografisch in achttien heel diverse korte verhalen over haar praktijkervaringen met ouderenmishandeling,

https://www.boekengilde.nl/boekenshop/ouderenmishandeling-komt-in-de-beste-families-voor/

Haar boek is in 2020 vertaald in het Engels, Elderly Abuse Happens in the Best of Families.

Hetty geeft lezingen en verzorgt workshops in Nederland.

Naast haar intensieve mantelzorgtaken voor haar 93-jarige moeder en het verrichten van vrijwilligerswerk, schrijft zij aan haar tweede boek dat half juni dit jaar door Boekengilde wordt uitgegeven.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top