skip to Main Content
De Eeuwige Zoektocht Naar De Overleden Ouders  #tips #dementie

De eeuwige zoektocht naar de overleden ouders #tips #dementie

Worstelen in de praktijk

Als naasten en professionals worstelen we geregeld met de vraag hoe we moeten reageren wanneer de mens met dementie naar zijn of haar ouders verlangt. Naar huis wil. Een terechte vraag. Dit verlangen kan ons veel zeggen over hoe die ander zich voelt. En hoe we erop ingaan bepaalt uiteindelijk hoeveel we nog voor hem of haar kunnen betekenen. Gelukkig hebben we diverse goede omgangsvormen tot onze beschikking. Hieronder zet ik uiteen waar het verlangen naar de ouders vandaan kan komen en waarop we alert dienen te zijn in de omgang.

Gehechtsheidsgedrag

Dementie stelt je voor enorm veel problemen: je vergeet, raakt telkens belangrijke spullen kwijt, weet niet waar je bent of wie er voor je staat, verliest het idee van wie je zelf eigenlijk bent, raakt sneller overprikkeld, telt minder mee, wordt anders behandeld, verliest vrienden, kennissen, je baan, je rol als echtgenoot en zo kunnen we nog wel even doorgaan. Al deze problemen kunnen er logischerwijs toe leiden dat je je je in toenemende mate onveilig, ontheemd en angstig gaat voelen. Je kan simpelweg niet meer vertrouwen op jezelf. Dit maakt dat je meer en meer houvast gaat zoeken bij andere mensen en spullen. Ofwel: je gaat gehechtsheidsgedrag vertonen. Zo kun je je enorm gaan hechten aan een tas waar weliswaar niks (meer) inzit, maar die toch nog ”staat” voor wie jij ooit was en wat jij ooit belangrijk vond. Of aan een knuffel of een pop die je een gevoel van geborgenheid geeft. Of aan een zakdoek, aan sleutels, servetten of religieuze voorwerpen. Of je gaat je vastklampen aan de mensen in je nabije omgeving: je naaste, verzorgende of wie dan ook. Als gevolg loop je de hele dag achter ze aan of roep je om hun aanwezigheid.

Maar vaak gaat het niet alleen om de mensen en de spullen in het hier-en-nu. Juist niet. Evengoed en vaak nog sterker kun je je (opnieuw) gaan hechten aan de mensen bij wie je je ooit zo vertrouwd voelde: je ouders. Hele dagen ga je op zoek naar je vader of moeder. Je kunt het niet alleen. Je hebt ze nodig.

Ouderfixatie

Dit verschijnsel, deze drang naar de ouders, noemen we in de psychologie ook wel ‘ouderfixatie’. Hoewel dit gedrag vaak wordt bestempeld als ‘passend bij de dementie’ en een logisch gevolg van het ‘terug-rollend’ geheugen, moeten we er in veel gevallen meer betekenis aan verlenen. Het kan immers een belangrijke signaalfunctie vervullen: namelijk dat de mens met dementie zich niet goed voelt en naar de ouders verlangt in een poging zich beter te voelen. Om het gevoel van onveiligheid op te heffen.

Wanneer wij ervoor kiezen om aan dit (vreemde) gedrag voorbij te gaan, omdat we niet weten hoe we erop moeten reageren en/of erop vertrouwen dat het wel zal overwaaien, kunnen we niets voor hen betekenen. En als we die ander (goedbedoeld) proberen te corrigeren (‘maar mw. de Vries, uw ouders leven toch niet meer’, ‘hoe oud bent u zelf?’) slaan we de grond letterlijk onder hun voeten vandaan. Hiermee vergroten we hun gevoel van onveiligheid en angst .. en zal het verlangen en de roep naar de ouders enkel toenemen. Logisch. Deze mensen zijn niet gebaat bij een realiteitsorienterende benadering.

Maar hoe gaan we dan wel om met ouderfixatie? Gelukkig hebben we hiervoor een aantal waardevolle en effectieve technieken tot onze beschikking waarmee we op een goede manier ingaan op de intense emoties en behoeftes die onderliggend zijn. En we de mens met dementie kunnen helpen bij de verwerking hiervan (waarmee ‘probleemgedrag’ overigens in sterke mate kan afnemen). Vaak zijn we tot veel meer in staat dan we denken, mits we deze technieken durven toe te passen in het contact. En niet enkel proberen aan te sluiten bij de belevingswereld van onze naaste of cliënt, maar deze op eigen initiatief durven ‘binnen te treden’. Vaak zijn we gewend om enkel te reageren op de uitlatingen van onze cliënt of naaste. Hij/zij zegt of doet iets en wij reageren.

De belevingswereld binnentreden als mantelzorger en zorgprofessional

Maar door hen vanuit onszelf -zonder dat ze erom hoeven te ‘vragen’- gerichte aandacht te geven, kunnen we vaak veel meer voor hen betekenen. Ook ten aanzien van ouderfixatie. Zo ga ik met mijn cliënten regelmatig het gesprek aan over hun ouders. Dit kan hen veel kracht en steun geven. Mits er weliswaar sprake was van een gezonde, veilige relatie met deze ouders.

Onderstaande tip is van dr. Bere Miesen uit het boek ‘Bij alzheimer op schoot’

‘Dit begint vaak met de vraag: ‘Hoe is het met uw ouders?’ Ik vind het vanzelfsprekend dat ze nog leven. Als dat in hun beleving of bij hun weten niet zo is, word ik vanzelf gecorrigeerd. In de loop van het contact vraag ik: ‘Zijn uw ouders overleden?’ En als blijkt dat men weet dat de ouders zijn overleden, vraag ik: ‘Mist u uw ouders weleens?’ Heel vaak is dit het geval en vindt men het heel fijn wanneer iemand hierover wil praten. Hier samen met hen bij wil stilstaan. Zodat het gevoel van leegte en ontheemding (af en toe) plaats kan maken voor vertrouwde en warme gevoelens en beelden. Ze ontstaat er al snel een vertrouwensband, hetgeen voor de mens met dementie zo ontzettend belangrijk is’.

Het zou voor ons allen een vaste gewoonte kunnen worden om met de mens met dementie over zijn of haar ouders te praten.

Beste lezer, met de juiste gesprekstechnieken, empathie en aandacht kunnen we zoveel meer voor een ander betekenen. Wilt u meer weten over deze technieken, de belevingswereld en omgang met de mens met dementie, kom naar Dementie in Theater – Dag Mama

 

sarah blomDrs. Sarah Blom is 9 jaar werkzaam in de ouderenzorg. Aanvankelijk in de ambulante sector, daarna in de psychiatrie (LZO) Wolfheze en nu alweer een aantal jaar in de psychogeriatrie. Als ouderenpsycholoog (en voormalig mantelzorger van haar inwonende grootmoeder met dementie, Niesje Teeuwen) blijft zij zich  verdiepen in dementie en alle vragen die het met zich meebrengt. Vragen van verzorgenden, mantelzorgers en geïnteresseerden. Om hiervan goed op de hoogte te blijven, betrokken te blijven bij hetgeen er allemaal speelt, raadpleegt zij o.a. het mooie Facebookplatform Dementie Vandaag. Een platform dat het mogelijk maakt ervaringen en kennis met elkaar uit te wisselen; laagdrempelig.

Het is mijn missie als ouderenpsycholoog om de ‘binnenwereld’ van de mens met dementie, de naaste en zorgprofessional te onthullen. Zodat we met meer begrip en kennis eindeloos véél voor hen kunnen betekenen. Achter het gedrag gaat een rijke belevingswereld schuil. Als we haar kennen, worden de mogelijkheden immens. Door middel van muziek, theater en psychologie neem ik u mee in deze bijzondere wereld. Voor meer info: www.oudwordenmetzorg.nl

Sarah Blom

Het is mijn missie als ouderenpsycholoog om de 'binnenwereld' van de mens met dementie, de naaste en zorgprofessional te onthullen. Zodat we met meer begrip en kennis eindeloos véél voor hen kunnen betekenen. Achter het gedrag gaat een rijke belevingswereld schuil. Als we haar kennen, worden de mogelijkheden immens. Door middel van muziek, theater en psychologie neem ik u mee in deze bijzondere wereld. Voor meer info: www.oudwordenmetzorg.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X