De Zorgcrisis: Wat is er aan de hand?

De zorgsector staat onder grote druk. Er zijn te weinig medewerkers, de wachtlijsten worden langer, meer mensen hebben meer zorg nodig en moeten door politieke keuzes steeds langer thuis blijven wonen. Omdat de professionele zorg ontoereikend is, wordt steeds vaker een beroep gedaan op mantelzorgers. Maar wat betekent dit voor de kwaliteit van de zorg en lossen we de daarmee de echte problemen daadwerkelijk op?

 Wat is informele zorg?

Informele zorg wordt gegeven door familie, vrienden of buren en zij doen dit niet vanuit een beroep. Het is een belangrijk deel van ons zorgsysteem en het helpt veel mensen om thuis te blijven wonen. Maar terwijl dit goed klinkt, zijn de problemen in de professionele zorg groter dan wat de informele zorg kan opgevangen. Zeker als je bedenkt dat het aantal mantelzorgers gaat afnemen.

 De uitdagingen van informele zorg

Informele zorg klinkt als een handige oplossing, maar het brengt ook problemen met zich mee:

1. Zware belasting voor mantelzorgers: Mantelzorgers moeten vaak veel ballen in de lucht houden: werken, zorgen voor hun gezin én voor hun naaste. Voor steeds meer mantelzorgers geldt dat zij minder betaald werk kunnen verrichten vanwege zorgtaken thuis. Deze combinatie kan leiden tot stress, burn-out en zelfs tot uitval van de mantelzorger.
2. Kwaliteit van de zorg onder druk: Niet alle mantelzorgers hebben de kennis of ervaring die nodig is, wat kan leiden tot onveilige situaties voor de zorgvrager. Daarnaast mogen mantelzorgers een duidelijke grens stellen tussen het wel of niet willen uitvoeren van medische handelingen.
3. We pakken de echte oorzaken niet aan: Door steeds meer op de informele zorg te vertrouwen, lijkt vergeten te worden de structurele problemen in de zorgsector op te lossen. De grotere inzet van mantelzorgers is nl. een gewilde hulpconstructie om de echte problemen ‘makkelijk’ op te lossen en te verbloemen.
4. Marktwerking in de zorg: Door concurrentie tussen zorgaanbieders ligt de nadruk veelal op kosten en efficiëntie, in plaats van op goede zorg en kwaliteit. Dit schaadt zowel zorgvragers als hun mantelzorgers. De markt heeft de zorg overgenomen.

 Wat zijn de oorzaken van de crisis?

De zorgcrisis heeft meerdere oorzaken:

• Te weinig zorgpersoneel: Dit zorgt voor hoge werkdruk en minder tijd voor patiënten. Ook beïnvloedt dit het werkplezier en vergroot de uitstroom van medewerkers.
• Slechte financiering en beleid: Het geld wordt niet altijd op de juiste manier verdeeld, en er is te weinig focus op preventie en uitvoering. Er wordt meer geld uitgegeven aan mensen die aan de zorg werken, dan aan mensen die in de zorg werken!
• Meer ouderen, meer zorg: Door de vergrijzing hebben meer mensen zorg nodig, maar het aantal zorgplaatsen is juist in de afgelopen jaren afgebouwd waardoor het nu ontoereikend is voor de huidige en toekomstige vraag. De kaars brandt aan twee kanten; minder plekken en meer zorgvragers…

 Hoe lossen we dit op?

We moeten niet alleen de symptomen en gevolgen blijven bestrijden, maar we moeten vooral ook de werkelijke oorzaken goed aanpakken:

• Investeer in zorgpersoneel door betere opleidingen en werk- en arbeidsvoorwaarden.
• Zorg voor een eerlijker en beter gefinancierd zorgsysteem.
• Ondersteun zowel de professionele als informele zorg beter.
• Realiseer op korte termijn extra passende zorgplekken en huisvesting.

Informele zorg blijft belangrijk, maar het mag nooit de vervanging zijn voor een goed functionerend zorgsysteem. Dus laten beleidsmakers zich niet rijk rekenen over de rug van de informele zorg!