De uitdagingen van mantelzorg: Dat eeuwige schuldgevoel

Mantelzorger zijn gaat gepaard met een reeks emoties die van moment tot moment veranderen. Een van deze emoties is dat eeuwige schuldgevoel waar veel mantelzorgers mee kampen. In de 8 jaar dat mijn zussen en ik voor mijn vader zorgde hebben we dit meermaals ervaren. Niet fijn! Dan denk je als niet of beginnend mantelzorger misschien: Hoe dan? Je zorgt uit liefde, daar hoef je je toch niet schuldig door te voelen? Ik geef een paar voorbeelden:

Mantelzorgers proberen vaak te veel ballen tegelijk in de lucht te houden. Naast mantelzorger ben je misschien partner, ouder, werknemer, student en vriend. Schuldgevoel ontstaat wanneer er een overtuiging is dat je tekortschiet in een of alle rollen die je in je leven vervult. Maar iemand in je leven kan je ook een schuldgevoel geven over hóe je je tijd doorbrengt en daardoor te weinig tijd voor hem of haar hebt.

Misschien verbetert de gezondheidssituatie van degene waar je voor zorgt niet meer of de situatie wordt zelfs slechter. Wanneer de gezondheid van een geliefde verslechtert, denken mantelzorgers ten onrechte dat ze meer zouden moeten doen om de kwaliteit van leven van degene voor wie ze zorgen te verbeteren. Bij deze manier van denken treden schuldgevoelens, woede en hulpeloosheid op.

Maar ook onopgeloste conflicten met familieleden uit het verleden kunnen de zorgrelatie beïnvloeden. Er kunnen bijvoorbeeld problemen zijn die voortkomen uit de kindertijd of ruzies in het verleden die het zorgproces kunnen belemmeren. Mantelzorgers die dit in het verleden meemaakten voelen zich hier schuldig over.

In het verleden hebben wij onze achterban wel eens gevraagd een vragenlijst in te vullen over schuldgevoelens. Daar kwamen destijds 4 belangrijke factoren uit:

  • Schuldgevoel over het geven van zorg. Die is in veel gevallen voor het gevoel nooit goed genoeg
  • Schuldgevoel over het verwaarlozen van andere familieleden en vrienden
  • Schuldgevoel over zelfzorg en het niet opkomen voor jezelf
  • Schuldgevoel over het hebben van negatieve gevoelens jegens andere mensen

Tekenen en symptomen van schuldgevoelens:

  • Ambivalentie: het dubbele/tegenstrijdige gevoel van willen doen wat je doet, maar het ook niet willen doen
  • Wrok: je niet gewaardeerd voelen voor de zorg die je geeft of meer hulp willen en deze niet krijgen.
  • Prikkelbaarheid: als je geen waardering voelt voor wat je doet of als je herhaaldelijk kritiek krijgt, kan dit leiden tot prikkelbaarheid.
  • Angst: Angst dat je iets verkeerd doet of er niet zal zijn als er iets ergs gebeurt.
  • Hulpeloosheid: wat je ook doet, het voelt nooit goed of genoeg.
  • Depressie en verdriet: Als mantelzorger kun je herhaaldelijk geconfronteerd worden met verlies en verdriet als de persoon voor wie je zorgt verandert/ verslechtert en je niets kunt doen om het te laten stoppen of verdwijnen.

Wat kun je zelf aan schuldgevoelens doen?

  1. Je mag je zelf schuldig voelen dus veroordeel jezelf niet te hard omdat je je zo voelt.

 

  1. Vraag jezelf af of je schuldgevoel redelijk is. Hoe zou je het zien als het om een ander gaat? Ben je dan ook zo hard?

 

  1. Er zijn momenten dat je geen mantelzorger wilt zijn en dat zal een stroom van emoties veroorzaken. Door deze momenten te vermijden of te ontkennen, zul je je alleen maar slechter voelen. Je kunt je boos, geïrriteerd of overweldigd voelen. Praten met lotgenoten die je gevoelens erkennen en herkennen kan helpen je gedachten en gevoelens op een gezonde manier te begrijpen en te verwerken.

 

  1. Praat met een vriend, familielid of iemand anders bij wie je je op je gemak voelt met wie je openhartig kunt praten over de goede en uitdagende momenten van mantelzorger zijn.

 

  1. Maak tijd voor jezelf. Ieder mens heeft me-time nodig om de geest op te laden en te voeden. Het komt de zorg voor je dierbare ook alleen maar ten goede.

 

  1. Maak lotgenotencontact. Contact maken met andere mantelzorgers kan je helpen om je minder alleen te voelen. Zij kunnen inzichten en tips geven die je kunnen helpen in jouw rol als mantelzorger. Contact met gelijkgestemden is een hele goede optie om je te helpen met schuldgevoelens om te gaan.

 

  1. Wees aardig voor jezelf. Toon jezelf hetzelfde medeleven als je zou hebben voor anderen die met jouw situatie zouden moeten dealen. Wacht niet tot je een burn-out krijgt. Wees proactief namens jezelf.

 

  1. Wees zelfverzekerd in je beslissingen. Tijden en situaties veranderen. Soms heb je in een ver verleden beloftes gedaan aan je dierbare, die door de huidige situatie niet meer kunnen worden nagekomen. Zoals mijn zussen en ik onze vader ooit beloofde dat hij nooit naar het verpleeghuis zou hoeven. Na 6 jaar matig tot uiteindelijk heel intensief zorgen en een steeds groter wordende verwardheid bij mijn vader konden we niet anders meer. Thuis wonen ging niet meer. Niet voor hem en niet voor ons. Probeer daar vrede mee te hebben. Er is nou eenmaal een groot verschil tussen wens en werkelijkheid.

Ik eindig dit blog met een quote van Renate Rubinstein in ‘Mijn beter ik: herinneringen aan Simon Carmiggelt’:

“Echte liefde kent geen schuldgevoel.”

 

 

is sociaal ondernemer, netwerkbouwer, storyteller, echtgenote, moeder en zij was ruim 8 jaar een zeer gedreven en ervaren mantelzorger voor haar vader met Alzheimer. Eerst in de thuissituatie en later in het verpleeghuis. Tevens is zij de bedenker en het creatieve brein van Mantelzorgelijk.nl en voorzitter van Stichting Mantelzorgelijk.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Back To Top