De prijs van mantelzorg. Hoeveel mogen mensen nog verliezen?

Ik ben diep geschokt door de uitkomsten van ons onderzoek ‘De prijs van mantelzorg’. Ik weet uit eigen ervaring wat zorgen met je leven doet. Hoe je werk moet wijken, je inkomen terugloopt en je eigen gezondheid onderaan belandt. Mantelzorgelijk is  in 2014 uit die werkelijkheid ontstaan. Ik ken de prijs van binnenuit. En toch kwamen deze uitkomsten hard binnen.

15,4% kan de huidige mantelzorgsituatie financieel nu al niet volhouden. Binnen die groep heeft 99,1% eigen zorg uitgesteld of niet gebruikt. Toch verwacht 58,9% méér zorg over te nemen als professionele hulp afneemt of duurder wordt. Laat dat op je inwerken. Mensen zeggen dat het financieel al niet meer gaat. Hun eigen zorg heeft al moeten wijken.

Een beleidsmaker die daar nog beschikbare draagkracht in ziet, kijkt serieus over de schade heen.

Een dierbare laten zitten is geen eenvoudige keuze. Als hulp ontbreekt, moet iemand het gat opvangen. Jij bent er, dus jij regelt het. Ook als je daarvoor werk en inkomen opgeeft, spaargeld aanspreekt of je eigen behandeling uitstelt. Zolang jij doorgaat, wordt de zorg geleverd. Dat maakt de situatie nog niet houdbaar. Het betekent dat jij de gevolgen opvangt. Mentaal, fysiek en financieel.

De rekening is concreet. 34,7% noemt minstens €500 inkomensverlies per maand. 70,5% ontvangt geen vergoeding voor gemaakte kosten. 63,2% heeft spaargeld of financiële reserves aangesproken. Geld dat nodig is voor vaste lasten, tegenslag en de toekomst, wordt gebruikt om de zorg gaande te houden.

De verliezen stapelen zich op. In 32,1% van alle inzendingen worden inkomensverlies, aangesproken reserves én extra eigen zorgkosten tegelijk genoemd. Een paar vergoede bonnetjes die sommige respondenten ontvingen lossen dat niet op. Terwijl het inkomen terugloopt, moet er meer worden betaald. Hoe lang kun je potdorie blijven geven als je financiële zekerheid ondertussen wordt afgebroken?

24,7% heeft eigen medische of tandheelkundige zorg vanwege geld uitgesteld of niet gebruikt. Dat raakt mij het hardst. Je helpt een ander en schuift je eigen zorg op omdat het geld ontbreekt. Hoe durven we tevreden te zijn met ondersteuning die deze werkelijkheid laat voortbestaan? Waardering betaalt geen behandeling. Een advies om goed voor jezelf te zorgen regelt geen vervanging.

Met het onderzoeksrapport De prijs van mantelzorg legt Stichting Mantelzorgelijk de rekening op tafel. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid moeten financiële bescherming regelen die werkelijk verlies opvangt, en beschikbare hulp die zorgtaken overneemt. Met een budget, een verantwoordelijke en een termijn.

Zorg bij naasten neerleggen maakt die zorg niet gratis. De rekening verhuist naar hun inkomen, hun spaargeld en hun gezondheid. Stichting Mantelzorgelijk wil dat die gevolgen vooraf worden meegewogen. Wie een besparing presenteert, moet ook laten zien welke kosten en verliezen daardoor elders ontstaan. Anders heet het goedkoper omdat de mantelzorger betaalt.

Ondertussen kosten trainingen, adviestrajecten, platforms en apps óók geld. Stichting Mantelzorgelijk wil weten wie wordt betaald, waarvoor en wat de mantelzorger daar thuis van merkt. Wie neemt taken over? Kan iemand weer naar de eigen arts? Blijft er genoeg geld over voor de vaste lasten? Laat mantelzorgers zelf beoordelen of de hulp werkt, maak de uitkomsten openbaar en verbind financiering aan aantoonbare verlichting. Zolang organisaties betaald worden en de mantelzorger alles zelf blijft dragen, moet de vraag op tafel: wat financieren we hier eigenlijk?

Doorgaan betekent niet dat iemand de zorg nog kan dragen. De bereidheid om een dierbare te helpen is geen vrijbrief om steeds meer bij iemand neer te leggen.

Hoeveel mogen mantelzorgers nog verliezen voordat hun grens eindelijk gevolgen krijgt voor het beleid?