skip to Main Content

Confabuleren

Wanneer iemand een vorm van dementie ontwikkelt is het voor familieleden en vrienden vreselijk moeilijk en frustrerend om aan te moeten zien hoe de vermogens van die persoon afnemen. Een van de ergste dingen waar mantelzorgers voor mensen met dementie mee om moeten gaan, is het feit dat de hersenen van hun dierbare niet meer functioneren zoals het hoort, en er de oorzaak van kunnen zijn dat die persoon vreselijke ‘leugens’ over hen vertelt. Neurologische schade kan ertoe leiden dat patiënten kwetsende verhalen verzinnen en valse beschuldigingen uiten aan het adres van hun mantelzorgers. Hoe vergezocht de onwaarheden en beschuldigingen ook zijn, een dementiepatiënt gelooft dat deze dingen waar zijn. Ongeacht hoeveel pijn deze onwaarheden veroorzaken, is het belangrijk om te onthouden dat er geen kwade opzet in het spel is. Het is de ziekte die maakt dat je dierbare verhalen verzint.

Wat is confabulatie? De neurodegeneratieve processen die dementie veroorzaken hebben een uitgesproken effect op het gedrag, de emoties en het vermogen van ouderen om rationeel te denken. Zelfs als de hersenen schade oplopen, worstelen ze nog steeds om de informatie en prikkels die ze ontvangen te begrijpen en om hiaten in het geheugen te omzeilen. Veel dementiepatiënten vertrouwen op confabulatie om gaten in hun geheugen op te vullen, vooral wanneer ze geheugenverlies in de vroege stadia van de ziekte compenseren. Volgens een overzichtsartikel gepubliceerd in het International Journal of Neurology and Neuropathy is confabulatie ‘het creëren van valse herinneringen, zonder de intentie van bedrog.’ Hoewel de verdraaide herinneringen van een dementiepatiënt (en zelfs gebeurtenissen die nooit hebben plaatsgevonden) voor een mantelzorger kunnen overkomen als schaamteloze leugens, is de waarheid dat personen die confabuleren niet in de gaten hebben dat de informatie die aan anderen wordt doorgegeven verzonnen is.

Wanen zijn een ander soort valse overtuigingen die bij ouderen met de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie kunnen voorkomen. In tegenstelling tot confabulaties, die te maken hebben met het geheugen en de herinnering, hebben wanen de neiging om meerdere aspecten van het gedrag van een dementiepatiënt te beïnvloeden in allerlei verschillende situaties. Paranoia of achterdochtige waanideeën zijn zowel voor patiënten als voor mantelzorgers bijzonder verontrustend en moeilijk om mee om te gaan. Deze diepgaande valse ideeën en overtuigingen laten oudere dementiepatiënten vaak geloven dat ze worden gevolgd, gevangengenomen, bestolen, verwaarloosd, dat hen onrecht wordt aangedaan of dat zij het slachtoffer zijn, vaak door mensen uit hun naaste omgeving.

Liegen dementie patiënten? Emoties als woede, angst en verwarring geven ouderen vaak het gevoel kwetsbaar te zijn en misbruikt te worden, waardoor ze defensief worden en beschuldigingen uiten, terwijl ze proberen te begrijpen wat ze niet begrijpen of wat ze zich niet herinneren. Het verkeerd plaatsen en ‘verstoppen’ van persoonlijke spullen is een kenmerk van dementie, wat vreselijk desoriënterend en frustrerend kan zijn voor zowel de patiënten als de mantelzorgers. Als je daar dan nog wat paranoia en waanvoorstellingen aan toevoegt, kan een ‘kwijtgeraakte’ handtas of een medicijnflesje dat niet op zijn plek staat veroorzaken dat een patiënt zijn verzorger plotseling van diefstal beschuldigt.

Helaas komt het vaker voor dan je denkt dat mensen misbruik maken van iemand met afgenomen geestelijke vermogens, maar als je te maken hebt met de cognitieve veranderingen die bij dementie optreden, ligt het meer voor de hand dat behulpzame en goedbedoelde gebaren verkeerd worden opgevat, en als bedrog of misleiding worden gezien. Een dementiepatiënt kan bijvoorbeeld een mantelzorger vragen een kledingstuk te wassen, zijn bril te repareren of boodschappen te doen met het geld dat hij geeft. Als hij dan ontdekt dat zijn lievelings T-shirt, bril of geld weg is, herinnert hij zich zijn eigen verzoek niet meer of heeft hij de informatie die hij heeft gekregen verkeerd geïnterpreteerd. Dan kunnen er beschuldigingen worden geuit en moet de verzorger zich verantwoorden tegenover iemand die niet voor rede vatbaar is.

Onthoud dat deze beschuldigingen vaak van voorbijgaande aard zijn en dat patiënten de incidenten waarop ze in eerste instantie reageerden, uiteindelijk vergeten. Voor een verzorger is het natuurlijk moeilijk om te vergeten dat hij van stelen is beschuldigt, maar in dergelijke situaties is het waarschijnlijk het beste om jezelf eraan te blijven herinneren dat de persoon ziek is. Bij de zorg voor dementiepatiënten heb je heel veel tolerantie en geduld nodig. Verwarring, paranoia, waanideeën en ander gedrag, ze worden allemaal door de ziekte veroorzaakt. Helaas zijn er momenten dat we onszelf moeten beschermen en onze inspanningen moeten documenteren tijdens de zorg voor een naaste. Als een beschuldiging uitgroeit tot meer dan een vluchtige uitbarsting, zoek dan de juiste hulp en begeleiding om er voor te zorgen dat je onschuldig blijft en je jouw naaste de beste zorg kunt blijven bieden.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Dit bericht heeft 0 reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X