skip to Main Content
Burn Out Bij Mantelzorg

Burn out bij mantelzorg

Nu onze ouderen steeds langer thuis moeten blijven, komen nog meer zorgtaken op de schouders van hun mantelzorgers. De afgelopen maanden merk ik dat veel mantelzorgers van nieuwe bewoners in het verpleeghuis van mijn vader er echt helemaal doorheen zitten. Ik weet het uit ervaring: je hebt geen moment meer voor jezelf en bent constant over je eigen grenzen heengegaan. Je voelt je radeloos, machteloos en oververmoeid. Bent geprikkeld , krijgt lichamelijke ongemakken en je ziet het leven somber in. Als je dan ook nog nachten lang ligt te piekeren wordt het helemaal heftig want dan functioneer je overdag ook niet of nauwelijks. Ik heb het destijds allemaal doorstaan maar het had echt niet veel langer moeten duren. Een burn-out lag namelijk op de loer.

Een burn-out krijg je niet zomaar: daar gaat een lange periode aan vooraf met te veel spanning en te veel (zorg)druk. Dit gaat gepaard met verschillende klachten. Als dat maar lang genoeg duurt, kan er een moment komen dat er ineens iets knapt: de energie is op en je kunt simpelweg niet meer verder. Je lichaam heeft te lang te veel stresshormoon aangemaakt.

Wil je als mantelzorger weten of je in de gevarenzone van een burn-out zit? Als je regelmatig veel last hebt van twee of meer van de volgende klachten is het antwoord zeer waarschijnlijk ‘ja’:

  • Slaapproblemen
  • Duizeligheid
  • Maag- of darmklachten
  • Toegenomen prikkelbaarheid
  • Moeite met ontspannen
  • Spanningshoofdpijn
  • Lusteloosheid, nergens zin in hebben
  • Veel piekeren
  • Je moeilijk kunnen concentreren
  • Gevoel niet meer competent te zijn
  • Een gespannen of opgejaagd gevoel hebben
  • Gevoeliger, emotioneler zijn
  • Je bijna nooit meer echt uitgerust voelen

Herken je twee of meer van de bovenstaande klachten en heb je hier al langere tijd last van, dan kun je ervan uitgaan dat je meer van jezelf vraagt dan goed voor je is. Het is dan verstandig om pas op de plaats te maken. Ik hoor je denken: Hoe dan? Ik MOET zorgen voor mijn dierbare. Toch zul je iets moeten doen om de schade voor jezelf te beperken. Anders hou je de zorg sowieso niet meer vol. In dat geval is het echt raadzaam om naar hulp in te roepen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mantelzorgers. Bel hen en vraag wat de mogelijkheden voor jou zijn.

Wij hebben destijds – op aanraden van onze casemanager dementie – een buddy van de King Arthurgroep ingehuurd, die elke vrijdag bij mijn vader kwam. Een dag per week hadden wij dan even geen zorgen. Ik weet nog hoe fijn dat voelde.  Papa in zijn vertrouwde omgeving met iemand die wist hoe ze met mensen met dementie moest omgaan. En we kregen deze ondersteuning gewoon vergoed vanuit de zorgverzekering. 

Als je inschat dat de ernst van de overspanning meevalt, kan het voldoende zijn om direct (tijdelijk) meer rust te nemen, je grenzen beter af te bakenen en de belasting die je nu ervaart structureel te verminderen. Voor veel mensen is het echter niet zo makkelijk om hiervoor te kiezen. Redenen daarvoor kunnen zijn dat je:

  • je heel verantwoordelijk voelt.
  • erg plichtsgetrouw bent.
  • nogal hoge eisen stelt aan jezelf.
  • het moeilijk vindt om voor jezelf op te komen, je grenzen duidelijk aan te geven.
  • bang bent dat erkennen dat de zorg te veel van jou vraagt, gezien zal worden als een teken van zwakte.

Als je eigenlijk weet dat je rustiger aan moet doen, anders met de belastende zorgsituatie om zou moeten gaan, maar niet goed weet hoe je dat voor elkaar kunt krijgen, praat er dan asjeblieft over met mensen die je vertrouwt. Je partner, een vriend of vriendin of lotgenoten. Laat ze met je meedenken en laat je door hen adviseren maar blijf er niet mee rondlopen!

Als je vermoedt dat je last hebt van serieuze burn-out verschijnselen is het noodzakelijk om direct rigoreuze maatregelen te nemen; dan is het de hoogste tijd om uit de belastende situatie te stappen. Kijk dan wat de mogelijkheden zijn voor respijtzorg. De gemeente kan je daar ook bij helpen.

Neem je een time-out, dan is het verstandig om een bezoek te brengen aan je huisarts. Deze kan beoordelen of onderzoek nodig is om eventuele fysieke oorzaken uit te sluiten en zo nodig te behandelen. De arts kan je ook helpen of doorverwijzen als professionele hulp gewenst of noodzakelijk is om te herstellen van de schade die je inmiddels hebt opgelopen door de stress waaraan je bent blootgesteld.

Hoe ernstiger de burn-out, hoe groter de kans op ernstige fysieke gevolgen als diabetes type 2, een te hoge bloeddruk, cardiovasculaire aandoeningen, hoofdpijn en pijnklachten in rug en nek. Ook mentaal heb je bijna altijd iets te verwerken wanneer je met een burn-out geconfronteerd wordt. Mensen met een burn-out hebben vaak een of meer van de volgende klachten:

  • zich incompetent en onzeker voelen.
  • boosheid en frustraties, bijvoorbeeld vanwege omstandigheden binnen de organisatie of het eigen team.
  • zich slachtoffer voelen.
  • boosheid op zichzelf, omdat ze het ‘zover’ hebt laten komen.
  • gevoelens van schaamte, gefaald hebben omdat ze de situatie niet hebben aangekund.
  • schuldgevoelens: ik zit thuis en collega’s, klanten of opdrachtgevers zitten met de gevolgen.

Tijd nemen voor voldoende rust is het eerste wat nodig is om te herstellen van een burn-out. Dat betekent afstand nemen van de belastende situatie, uitrusten, dingen ondernemen die voor jou ontspannend zijn, zorgen voor voldoende lichaamsbeweging.

Ga ervan uit dat hoe langer de belastende periode voor de burn-out heeft geduurd, des te langer ook de periode van herstel zal zijn. De ervaring leert dat het herstel voor bijna iedereen langer duurt dan gedacht.

Voor het fysieke herstel is rust en tijd nemen het belangrijkste wat je kunt doen. Om de mentale tik te verwerken is het in veel gevallen verstandig om deskundige hulp te zoeken. Leren accepteren dat je overspannen of burn-out bent is vaak het eerste wat moet gebeuren. Dat is een voorwaarde voor de volgende stap: inzicht krijgen in wat voor jou de belastende en stresserende factoren zijn geweest die hebben bijgedragen aan de burn-out. Het is van belang te leren hoe jij zelf anders met deze factoren om zou kunnen gaan. Zonder dit inzicht is de kans groot dat je in de toekomst opnieuw tegen een burn-out kunt aanlopen.

Ik weet het: er staat weer een hoop gebrabbel hierboven, waarvan je misschien denkt: WAT MOET IK HIER MEE? Ik bedoel het goed en ben serieus van mening dat je als mantelzorger goed voor jezelf moet blijven zorgen. Je moet er toch niet aan denken dat je straks zelf afhankelijk bent van de zorg van een dierbare? Ik in elk geval niet! Ik zorg met liefde voor mijn vader maar hoop oprecht dat mantelzorg mijn kind (nog lang) bespaard blijft.

is ondernemer, netwerkbouwer, blogger, echtgenote, moeder en sinds 6 jaar mantelzorger voor haar vader met Alzheimer. Tevens is zij de bedenker en mede oprichter van Mantelzorgelijk.nl

Marjolijn Bruurs

is ondernemer, netwerkbouwer, blogger, echtgenote, moeder en sinds 6 jaar mantelzorger voor haar vader met Alzheimer. Tevens is zij de bedenker en mede oprichter van Mantelzorgelijk.nl

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Back To Top
X