skip to Main Content
Als Dierbaren Hun Vergissingen Verdoezelen

Als dierbaren hun vergissingen verdoezelen

“Ik kan de afstandsbediening van je televisie niet vinden. Heb je die weer ergens anders neergelegd?” vraag ik mijn moeder op een avond. Het was niet de eerste keer dat ik haar dat vroeg, de afgelopen jaren heb ik haar dat talloze keren moeten vragen. Ze antwoord haastig en zoals gewoonlijk wat defensief: “Nee, ik heb hem niet ergens anders neergelegd.” Als ik haar enigszins sceptisch aankijk probeert ze het nog overtuigender te maken door te zeggen “een van de hulpen moet hem ergens anders hebben neergelegd.” Het heeft geen zin om haar tegen te spreken, want dan gaat ze het alleen maar heftiger ontkennen. Waarschijnlijk had het nog minder zin om het überhaupt ter sprake te brengen. De ervaring heeft me geleerd dat mijn moeder heel af en toe toegeeft dat ze aan dementie gerelateerde geheugenproblemen heeft, maar ze zal nooit toegeven dat ze objecten kwijtraakt, informatie vergeet of het bij het verkeerde eind heeft. Alsof de schuld aanvaarden voor een vergissing betekent dat ze feilbaar is, en het feit dat ze feilbaar is betekent voor haar dat ze zwak is, een mislukkeling.

Zoals veel mensen die cognitieve problemen hebben, heeft mijn moeder een probleem met schaamte. Schaamte is geen schuldgevoel; het is veel meer zelfkritiek en vernedering. Als je schuldig bent, geven de meesten van ons toe dat we iets verkeerd hebben gedaan, maar we behouden altijd onze eigenwaarde. Als we ons schamen, proberen we onze vergissingen te verdoezelen om elk bewijs van onze tekortkomingen te verbergen.

Als zorgontvangers met dementie zich beschaamd voelen, staan mantelzorgers voor een dilemma: corrigeren we de vergissingen van onze dierbaren om ze op het juiste spoor te houden, zelfs als zij daardoor een slecht gevoel over zichzelf krijgen? Of kijken we de andere kant op en negeren we die vergissingen om hun gevoelens te sparen, hoewel dat tot logistieke problemen kan leiden of hun veiligheid in gevaar kan brengen?

Niet elke vergissing vraagt om dezelfde bestraffende reactie. Het verliezen van de afstandsbediening kan vervelend zijn, maar valt in het niet bij het verliezen van huissleutels, een portemonnee, belangrijke papieren, enzovoort. Het kan beschouwd worden als iets waar jij je bewust van bent, maar dat geen prioriteit heeft. Je kunt het negeren of omzeilen, net als de vrouw van een kennis van mij deed. Hij betaalde altijd de rekeningen, en nadat hij geheugenproblemen kreeg, liet ze hem gewoon de rekeningen “betalen”, hoewel hij niet precies meer wist wat rekenen was en niet meer correct kon schrijven. Voordat de rekeningen de deur uit gingen opende ze stiekem de enveloppen en corrigeerde de cijfers als dat nodig was. Op die manier liet ze haar man in zijn waarde, door hem te laten denken dat hij nog steeds degene was die de financiën regelde.

Belangrijke kwesties aan de andere kant, zijn vaak zo urgent dat mantelzorgers wel hun mond moeten opendoen, en vaak krachtig moeten optreden. Bij dit soort gevallen gaat het vaak om kwesties met betrekking tot de gezondheid en de veiligheid. Bijvoorbeeld erop staan dat de persoon een rollator gebruikt om te voorkomen dat hij of zij nog een keer valt of voldoende water drinkt om niet nog een keer voor uitdrogingsverschijnselen naar de eerste hulp te hoeven. De zorgontvanger kan zich nog beschaamder voelen vanwege de sterke “aansporingen” van de mantelzorger, maar negatieve gevolgen, die nog meer ellende zouden veroorzaken, worden hiermee voorkomen.

Helaas zijn veel familieleden van mensen met dementie niet in staat het onderscheid tussen urgente en minder dringende zaken te maken. Ze behandelen alle vergissingen die de zorgontvanger maakt als redenen om hen botweg uit te schelden of doen het tegenovergestelde, ze blijven zwijgen, zelfs als de “vergissingen” die gemaakt worden potentieel gevaarlijk zijn.

Speel de coach, niet de criticus. Er zijn aanmerkelijke verschillen in benadering tussen critici en coaches. Eerlijk gezegd, niemand houdt van critici. Of ze het nou technisch gezien bij het rechte eind hebben of niet, ze zetten ons voor het blok met hun terechtwijzingen en betweterige houding. Wij voelen ons gekrenkt door hun correcties. Aan de andere kant voelen we ons minder beledigd door coaches omdat zij hun aandacht voor onze zwakheden in balans brengen met instructie, aanmoediging en waardering voor onze sterke kanten. Mensen met dementie zijn meer geneigd om leiding van een mantelzorger te aanvaarden als die zich als een toejuichende coach opstelt. Ze zullen hoogstwaarschijnlijk dingen ontkennen of proberen te verbergen om zich te weren tegen de aanvallen van een scherpe criticus.

Als dierbaren met dementie hun fouten ontkennen of verdoezelen, is het belangrijk dat we hen zien als mensen met grote verliezen en veel pijn, en hen behandelen met de nodige tederheid. We moeten hen soms corrigeren om te zorgen dat ze veilig zijn en blijven, maar we moeten altijd leiden met empathie: “Ik weet dat het moeilijk voor je is om op je geheugenproblemen gewezen te worden. Het is voor mij ook moeilijk om je erop te wijzen. Dementie is gewoon een verschrikkelijke aandoening.” Op die manier kunnen mantelzorgers hun dierbaren het gevoel geven dat ze de liefde en steun van toegewijde familieleden hebben. Het is voor beide partijen al moeilijk genoeg om met deze tegenspoed geconfronteerd te worden.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Teken de petitieOverheid, praat MET mantelzorgers en NIET OVER mantelzorgers
Tekenen
Back To Top
X