Ua Mariette

De zondebok #mantelzorg

Een foutje maken is menselijk, zeggen ze. Iemand ergens de schuld van geven lijkt ook menselijk te zijn tegenwoordig.

Toen een van dokter Mullers patiënten, een 70 jaar oude man die we voor de gelegenheid Martin noemen, een bloeding in zijn hersenen kreeg nadat hij van een ladder was gevallen toen hij de dakgoot aan het schoonmaken was, kwam de hele familie direct in actie om met de vingers te wijzen en iemand te beschuldigen. Martin gaf eerst zijn tweede vrouw Anna de schuld, omdat ze niet buiten was om de ladder vast te houden. Zijn volwassen kinderen uit zijn eerste huwelijk gaven haar de schuld omdat ze een man van die leeftijd nog van dat soort gevaarlijke klusjes liet doen. Zij zelf voelde zich schuldig omdat ze hem die middag er niet van had weerhouden een paar biertjes te drinken.

Denkend dat ze het helemaal fout gedaan had, voelde Anna zich eerst schuldig en depressief. Ze wierp zich als een bezetene op de zorg voor Martin om de schade die ze zogenaamd had veroorzaakt te herstellen. Zijn herstel duurde lang, en in de loop van de vele maanden dat ze hem verzorgde werd ze uiteindelijk woedend. Het maakte niet uit hoeveel ze deed en hoe ze haar eigen gezondheidsproblemen negeerde om al haar aandacht op hem te kunnen richten, hij en zijn kinderen eisten alleen maar meer van haar. Het was alsof ze nooit meer onder die berg van schuld uit kon komen.

Mensen zoeken hun toevlucht in dat vingerwijzen, een zondebok zoeken, om verschillende redenen: we kunnen op die manier onze angsten en frustraties luchten en het ondraaglijke gevoel van schuld afweren. Het stelt ons in staat om gevoelens van verdriet over het verlies uit de weg te gaan. Het is ook een poging om alles onder controle te houden en te voorkomen dat een dergelijke ramp, die aanvoelt als een chaotische vrije val, nog eens gebeurt.

Families die met mantelzorg te maken hebben doen hetzelfde. Zorgontvangers beschuldigen mantelzorgers ervan dat ze onvoldoende zorg geven. Mantelzorgers beschuldigen de zorgontvangers ervan dat ze niet genoeg moeite doen, niet hard genoeg proberen. Mantelzorgers beschuldigen andere familieleden ervan dat ze niks doen en er niet zijn voor degene die zorg nodig heeft. Andere familieleden beschuldigen mantelzorgers ervan dat ze niet voldoende op de hoogte worden gehouden en geen kans krijgen om mee te helpen. Zowel de ontvangers als verzorgers beschuldigen de zorgprofessionals ervan dat ze onverschillig zijn, en zij op hun beurt beschuldigen de mantelzorgers en zorgontvangers ervan dat ze hun deskundige instructies niet opvolgen. Als beschuldigen een effectieve strategie zou zijn om mensen samen te laten werken, dan zouden de mantelzorgers daar zeer van profiteren, maar het zorgt er voornamelijk voor dat de meesten van ons zich gekwetst voelen en steeds meer van de rest vervreemden.

Hoe moeten mantelzorgers omgaan met het feit dat ze de schuld krijgen, en hoe kunnen ze voorkomen dat ze zelf anderen niet beschuldigen? Nou, als je ergens van wordt beschuldigd, reageer dan met begrip. Het is een natuurlijke reactie om onszelf te verdedigen als we onterecht ergens van beschuldigd worden. Maar als je zwaar in de verdediging gaat of de vinger naar iemand anders wijst, lijkt het juist alsof je wèl schuldig bent. Probeer in plaats daarvan empathie te tonen voor degene die je beschuldigt. Als je in staat bent om de angst en het verdriet te voelen dat vaak achter de reacties van familieleden zit, dan doen hun beschuldigingen minder pijn.

Anna was aanvankelijk ontzettend kwaad dat haar stiefkinderen haar de schuld gaven van hun vaders val. Op den duur begreep ze hoe moeilijk het voor hen moest zijn om hun ooit zo sterke vader beroofd te zien van kracht en helderheid door zijn hersenbloeding. Door met hen mee te voelen was ze in staat om met hen samen te werken tijdens, en ook na die moeilijke periode.

Accepteer geen ongerechtvaardigde verantwoordelijkheid. Geen enkele mantelzorger moet de schuld op zich moeten nemen voor dingen waar hij of zij helemaal niets aan kon doen, alleen om de gemoederen te sussen. Als je dat wel doet zul je je op lange termijn volledig vernederd en gedemoraliseerd voelen. In plaats daarvan kun je gewoon op een rustige manier van mening verschillen over wiens fout het is, en je dan weer richten op de problemen van de zorg waar je dagelijks mee te maken hebt.

Na verloop van tijd besloot Anna dat ze niet meer boos op zichzelf moest zijn om wat er was gebeurd, en dat ze geen ruzie meer wilde maken met haar man over de biertjes. Hij is een volwassene en het was zijn eigen keus om die ladder op te gaan. Door hem minder te verwijten en meer begrip voor hem te tonen kon hij het ongeval achter zich laten en zich richten op het heden en op zijn herstel.

Als we elkaar echt zo goed mogelijk willen helpen en helen, moeten we elkaar niet veroordelen.

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Mariette Otten McGovern

is vertaalster, musicus en werkt als taalcoach voor Rosetta Stone. Ze woont en werkt in Florida, in de Verenigde Staten.

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

X